విశ్వకర్మ సూక్తం
(తైత్తిరీయ సంహిత 1.4.6)
య ఇమా విశ్వా భువనాని జుహ్వదృషిర్ హోతా నిషసాదా పితా నః ।
స ఆశిషా ద్రవిణమిచ్ఛమానః పరమచ్చదో వర ఆ వివేశ ॥ 1 ॥
విశ్వకర్మా మనసా యద్విహాయా ధాతా విధాతా పరమోత సందృక్ ।
తేషామిష్టాని సమిషా మదంతి యత్ర సప్తర్షీన్ పర ఏకమాహుః ॥ 2 ॥
యో నః పితా జనితా యో విధాతా యో నః సతో అభ్యా సజ్జజాన ।
యో దేవానాం నామధా ఏక ఏవ తం సంప్రశ్నం భువనా యంత్యన్యా ॥ 3 ॥
త ఆయజంత ద్రవిణం సమస్మా ఋషయః పూర్వే జరితారో న భూనా ।
అసూర్తా సూర్తా రజసో విమానే యే భూతాని సమకృణ్వన్నిమాని ॥ 4 ॥
న తం విదాథ య ఇదం జజానాన్యద్యుష్మాకమంతరంభవాతి ।
నిహారేణ ప్రావృతా జల్ప్యా చాసుతృప ఉక్థశాసశ్చరంతి ॥ 5 ॥
పరో దివా పర ఏనా పృథివ్యా పరో దేవేభిరసురైర్గుహా యత్ ।
కం స్విద్గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఆపో యత్ర దేవాః సమగచ్ఛంత విశ్వే ॥ 6 ॥
తమిద్గర్భం ప్రథమం దధ్ర ఆపో యత్ర దేవాః సమగచ్ఛంత విశ్వే ।
అజస్య నాభావధ్యేకమర్పితం యస్మిన్నిదం విశ్వం భువనమధి శ్రితం ॥ 7 ॥
విశ్వకర్మా హ్యజనిష్ట దేవ ఆదిద్గంధర్వో అభవద్ద్వితీయః ।
తృతీయః పితా జనితౌషధీనామపాం గర్భం వ్యదధాత్ పురుత్రా ॥ 8 ॥
చక్షుషః పితా మనసా హి ధీరో ఘృతమేనే అజనన్నన్నమానే ।
యదేదంతా అదదృగ్ం హంత పూర్వ ఆదిద్ద్యావాపృథివీ అప్రథేతామ్ ॥ 9 ॥
విశ్వతశ్చక్షురుత విశ్వతోముఖో విశ్వతోహస్త ఉత విశ్వతస్పాత్ ।
సంబాహుభ్యాం నమతి సంపతత్రైర్ద్యావాపృథివీ జనయందేవ ఏకః ॥ 10 ॥
కం స్విదాసీదధిష్ఠానమారంభణం కతమత్స్విత్కిమాసీత్ ।
యదీ భూమిం జనయన్ విశ్వకర్మా వి ద్యామౌర్ణోన్మహినా విశ్వచక్షాః ॥ 11 ॥
కం స్విద్వనం క ఉ స వృక్ష ఆసీద్యతో ద్యావాపృథివీ నిష్టతక్షుః ।
మనీషిణో మనసా పృచ్ఛతేది తద్యదధ్యతిష్ఠద్భువనాని ధారయన్ ॥ 12 ॥
యా తే ధామాని పరమాణి యావమా యా మధ్యమా విశ్వకర్మన్నుతేమా ।
శిక్షా సఖిభ్యో హవిషి స్వధావః స్వయం యజస్వ తనువం జుషాణః ॥ 13 ॥
వాచస్పతిం విశ్వకర్మాణమూతయే మనోయుజం వాజే అధ్యా హువేమ ।
స నో నేదిష్ఠా హవనాని జోషతే విశ్వశంభూరవసే సాధుకర్మా ॥ 14 ॥
విశ్వకర్మన్ హవిషా వావృద్ధానః స్వయం యజస్వ తనువం జుషాణః ।
ముహ్యంత్వన్యే అభితః సపత్నా ఇహాస్మాకం మఘవా సూరిరస్తు ॥ 15 ॥
విశ్వకర్మన్ హవిషా వర్ధనేన త్రాతారమింద్రమకృణోరవధ్యం ।
తస్మై విశః సమనమంత పూర్వీరయం ఉగ్రో విహవ్యో యథాసత్ ॥ 16 ॥
సముద్రాయ వయునాయ సింధూనాం పతయే నమః ।
నదీనాం సర్వాసాం పిత్రే జుహుతా విశ్వకర్మణే విశ్వాహామర్త్యం హవిః ॥