ఒకే శిలలో శివకేశవులు- ప్రపంచంలోనే అరుదైన హరిహరేశ్వర ఆలయం ఎక్కడుందో తెలుసా?

కర్ణాటకలోని హరిహర్‌లో వెలసిన హరిహరేశ్వర ఆలయం — శివుడు, విష్ణువు ఒకే శిలలో కనిపించే అద్భుత దృశ్యం.

హరిహరేశ్వర క్షేత్రం – కర్ణాటక

వైష్ణవాలయాల్లో శివుడు, శివాలయంలో విష్ణువు అత్యంత అరుదుగా దర్శనమిచ్చే దృశ్యం. అలాంటిది ఒకేచోట కాదు.. ఒకే శిలలో హరిహరులు వెలసి ఉన్న దివ్య క్షేత్రం కర్ణాటకలోని హరిహరేశ్వర క్షేత్రం.

శివకేశవులు రాక్షస సంహారం కోసం అర్ధనారీశ్వరుల మాదిరి ఒకే రూపంలో అవతరించారనే స్థలపురాణం ఈ క్షేత్రానికి ప్రత్యేకతను తీసుకొచ్చింది.

అరుదైన దృశ్యం

సాధారణంగా శివాలయాల్లో విష్ణువు కానీ, వైష్ణవాలయాల్లో శివుడు కానీ దర్శనమివ్వడం అరుదుగా కనిపిస్తుంది. అలాంటిది ఒకే శిలలో హరిహరులు వెలసి ఉన్న దివ్యక్షేత్రంగా హరిహరేశ్వర క్షేత్రం ప్రసిద్ధి చెందింది.

శివకేశవులు రాక్షస సంహారం కోసం ఒకే రూపంలో అవతరించిన దివ్యక్షేత్రమనే విశ్వాసంతో భక్తులు ఈ ఆలయాన్ని దర్శిస్తారు.

హరిహరేశ్వర క్షేత్రం ఎక్కడ ఉంది?

కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని దావణగెరె జిల్లాలో హరిహర్ అనే ప్రాంతంలో హరిహరేశ్వర క్షేత్రం వెలసి ఉంది. పవిత్ర తుంగభద్రా నదీ తీరంలో ఉన్న ఈ ఆలయం శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాల సమన్వయానికి ప్రతీకగా భావిస్తారు.

ఆలయ స్థల పురాణం

హరిహరేశ్వర క్షేత్రంలో శివకేశవులిద్దరూ ఒకే శిలలో కొలువై ఉండటం వెనుక ఓ పౌరాణిక గాథ ప్రాచుర్యంలో ఉంది. పూర్వం గుహాసురుడు అనే రాక్షసుడు ఈ ప్రాంతంలో సంచరిస్తుండేవాడని స్థలపురాణం చెబుతుంది.

ఈ రాక్షసుడు శివుడు, విష్ణువు చేతిలో తనకు మరణం లేకుండా బ్రహ్మదేవుని నుంచి వరం పొందాడని, ఆ వరగర్వంతో దేవతలను, ఋషులను, మునులను, మానవులను హింసించాడని కథనం.

అతని ఆగడాలు మితిమీరడంతో దేవతలు విష్ణుమూర్తిని శరణు కోరారని, అనంతరం విష్ణువు, శివుడు కలిసి ఒకే రూపాన్ని ధరించి గుహాసురుని సంహరించారని స్థలపురాణంలో పేర్కొంటారు.

అనంతరం వారు శిలా రూపంలో స్వయంభువుగా ఈ క్షేత్రంలోనే కొలువై ఉన్నారని భక్తుల విశ్వాసం.

ఆలయ నిర్మాణానికి శ్రీకారం ఇలా!

కొంతకాలానికి కర్ణాటకను పరిపాలించిన హొయసల రాజు రెండవ నరసింహుడి వద్ద పనిచేసిన పొల్వాల అనే మంత్రి ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించినట్లు ఆలయంలోని శాసనాల ఆధారంగా తెలుస్తుందని పేర్కొంటారు.

కాలక్రమేణా ఈ ఆలయాన్ని ఇతర రాజులు కూడా అభివృద్ధి చేసినట్లు చారిత్రక వివరాలు సూచిస్తున్నాయి.

ఆలయ విశేషాలు

అతి ప్రాచీనమైన చరిత్ర కలిగిన ఈ ఆలయంలోని గర్భగుడిలో పీఠంపై ఒకే శిలలో కుడివైపు పరమేశ్వరుడు, ఎడమవైపు శ్రీ మహావిష్ణువు దర్శనమివ్వడం ప్రధాన విశేషంగా చెప్పబడుతుంది.

హరిహరులిద్దరూ ఒకే శిలలో దర్శనమివ్వడం ఈ ఆలయానికి ప్రత్యేక గుర్తింపును తీసుకొచ్చింది.

హరిహరులిద్దరూ ఒకే శిలలో

ఏకశిలలో కనిపించే దేవతామూర్తుల చేతుల్లోని ఆయుధాలు కూడా ప్రత్యేకతను చూపిస్తాయి. కుడివైపు కనిపించే దేవతామూర్తి చేతిలో త్రిశూలం, ఎడమవైపు దర్శనమిచ్చే దేవతామూర్తి చేతిలో శంఖం కనిపిస్తాయని ఆలయ విశేషాల్లో పేర్కొంటారు.

దక్షిణ కాశీ

అతి ప్రాచీనమైన, విశిష్టమైన ఈ హరిహరేశ్వర క్షేత్రాన్ని దక్షిణ కాశీగా కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఆలయంలో పార్వతి దేవికి ప్రత్యేకమైన మందిరం ఉంది.

పూజోత్సవాలు

హరిహరేశ్వర క్షేత్రంలో ఏడాది పొడవునా శైవ, వైష్ణవ సంప్రదాయాలను అనుసరిస్తూ వివిధ పూజలు జరుగుతాయి.

ముఖ్యంగా కార్తిక మాసంలో విశేష అభిషేకాలు, పూజలు, కార్తిక దీపోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఈ సందర్భంగా ఆలయం భక్తులతో సందడిగా మారుతుంది.

క్షేత్ర దర్శనం – ముక్తి దాయకం

హరిహరులిద్దరూ ఒకే శిలలో వెలసి ఉన్న ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని దర్శించడానికి ఏడాది పొడవునా భక్తులు తరలి వస్తారు.

దక్షిణ కాశీగా ప్రసిద్ధి చెందిన ఈ హరిహరేశ్వర క్షేత్రాన్ని సందర్శించి శివకేశవులను దర్శిస్తే ముక్తి లభిస్తుందనే విశ్వాసం భక్తుల్లో ఉంది.

ఎలా చేరుకోవాలి?

కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని దావణగెరె జిల్లాలో ఉన్న ఈ హరిహరేశ్వర క్షేత్రానికి రహదారి మార్గంలో చేరుకోవచ్చు. హరిహర్ ప్రాంతానికి కర్ణాటకలోని వివిధ ప్రాంతాల నుంచి బస్సు సౌకర్యాలు అందుబాటులో ఉంటాయి.

ఓం నమః శివాయ!   ఓం నమో నారాయణాయ!

ముఖ్య గమనిక: పైన తెలిపిన వివరాలు స్థలపురాణాలు, భక్తుల విశ్వాసాలు, చారిత్రక ప్రస్తావనలు తదితర అంశాల ఆధారంగా అందించినవి. పౌరాణిక కథనాలను చారిత్రక లేదా ఆధునిక శాస్త్రీయ ఆధారాలతో సమానంగా పరిగణించకూడదు. పాఠకులు తమ విచక్షణతో సమాచారాన్ని పరిశీలించగలరు.