గోదావరి తీరంలోని ధవళగిరిపై గుహలో శ్రీదేవి, భూదేవి సమేతంగా కొలువైన శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం
శ్రీ జనార్ధన స్వామి దేవాలయం & చరిత్ర
రాజమహేంద్రవరం సమీపంలోని ధవళేశ్వరం చరిత్రాత్మకంగా కాదు ఆధ్యాత్మికంగా కూడా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఒకవైపు మహాగోదావరి పరవళ్లు తొక్కుతూ ప్రవహిస్తుంటే, మరోవైపు ధవళగిరి కొండపై ఒక గుహలో శ్రీదేవి, భూదేవి సమేత శ్రీ జనార్ధన స్వామి భక్తులకు దర్శనమిస్తూ ఉంటారు. చాళుక్యుల కాలం నాటి పురాతన క్షేత్రంగా శ్రీ జనార్ధన స్వామి ఆలయం ఖ్యాతి చెందింది. చాళుక్యుల కాలం నాటి శాసనాల ఆధారంగా 11వ శతాబ్దం నాటికే ఈ క్షేత్రం ప్రసిద్ధి చెందినట్లు తెలుస్తోంది. ధవళగిరి అనే కొండపై ఆలయం వెలసినందువల్ల ఈ ప్రాంతానికి ధవళేశ్వరం అనే పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
జనార్ధన స్వామి ఆలయం వెనుక పౌరాణిక గాథ
నారద మహర్షి ఇక్కడ జనార్ధన స్వామిని ఆరాధించేవాడని, ప్రతిరోజూ కాశీ నుంచి గంగా జలాన్ని తీసుకొచ్చి స్వామివారికి అభిషేకం చేసేవాడని చెబుతారు. అయితే కలియుగంలో సాధారణ మానవులకు అది సాధ్యం కాదని భావించి, మహర్షి గౌతముని ద్వారా గోదావరి నదిని భూమి పైకి తీసుకు వచ్చాడని క్షేత్ర పురాణం చెబుతుంది. అందుకే ఈ గుహను నారద గుహగా కూడా పిలుస్తారు.
అందుకే శ్రీ జనార్ధన స్వామి సేవ కోసం గోదావరి ఇక్కడికి వచ్చిందని భక్తుల విశ్వాసం. జనార్దనుని కోసమే గోదావరి పుట్టిందా? అని అనిపించేలా ప్రచారంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రానికి సంబంధించిన ఈ అద్భుతమైన పురాణ గాథ భక్తులను ఎంతగానో ఆకట్టుకుంటుంది.
ఆలయ విశేషాలు & ఇతర క్షేత్రాలు
గర్భాలయంలో శ్రీ జనార్ధన స్వామి సుందర మనోహరంగా కొలువై భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నాడు. ఈ ప్రాంగణంలో వెలసి ఉన్న ఇతర పవిత్ర క్షేత్రాలు:
ధవళగిరి కొండపైనే ఒక చిన్న గుహలో సంతాన గోపాల స్వామి కొలువై ఉన్నారు. సంతానం లేని దంపతులు భక్తిశ్రద్ధలతో సంతాన గోపాల స్వామిని ప్రార్థిస్తే సంతాన ప్రాప్తి కలుగుతుందని భక్తుల విశ్వాసం.
రావణ సంహారం అనంతరం బ్రహ్మహత్యా పాతక నివారణ కోసం రాముడు ఈ క్షేత్రానికి వచ్చాడని, తన వెంట వచ్చిన హనుమంతుడిని క్షేత్రపాలకుడిగా ఉండమని ఆదేశించాడని చెబుతారు. హనుమంతుడు "స్వామీ! మీరు లేని చోట నేను ఎలా ఉండగలను?" అని ప్రార్థించగా, శ్రీరాముడు తన పాదముద్రలను అక్కడ వదిలి వెళ్లాడని పురాణగాథ. అందుకే ఈ ప్రాంతాన్ని "రామపాద క్షేత్రం" అని కూడా పిలుస్తారు.
ఇక్కడ వెలసి ఉన్న పురాతన శ్రీ అగస్త్యేశ్వర స్వామి ఆలయం స్వయంభూ శివాలయంగా ప్రసిద్ధి. అగస్త్య మహర్షితో ఈ క్షేత్రానికి సంబంధం ఉందని స్థలపురాణం చెబుతుంది.
గ్రామ దేవతగా ప్రసిద్ధి చెందిన అంకాలమ్మ, ముత్యాలమ్మ దేవాలయాన్ని కూడా ఇక్కడ భక్తులు దర్శించుకోవచ్చు.
ఈ క్షేత్రంలో వెలసిన శ్రీరామ, సీతాదేవి, ఆంజనేయ స్వామి ఆలయాలు కూడా దర్శనీయ స్థలాలు. ప్రధాన ఆలయానికి రక్షకుడిగా వెలసిన ఆంజనేయ స్వామిని భక్తులు క్షేత్రపాలకుడిగా కొలుస్తారు.
ఉత్సవాలు – ప్రత్యేక పూజలు
శ్రీ జనార్ధన స్వామి దేవాలయంలో వైఖానస ఆగమ సంప్రదాయం ప్రకారం స్వామివారికి నిత్య పూజా కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. ప్రతి సంవత్సరం మాఘ శుద్ధ ఏకాదశి నుంచి మాఘ పౌర్ణమి వరకు శ్రీ జనార్ధన స్వామి వారి కల్యాణోత్సవాలు వైభవంగా జరుగుతాయి. భీష్మ ఏకాదశి సందర్భంగా నిర్వహించే రథోత్సవం ప్రత్యేక ఆకర్షణగా నిలుస్తుంది. కార్తిక మాసం, ధనుర్మాసంలో ప్రత్యేక పూజలు, వ్రతాలు నిర్వహిస్తారు.
ఎలా చేరుకోవాలి?
రాజమహేంద్రవరం నుంచి ధవళేశ్వరంకు ప్రతి 5 నిమిషాలకు బస్సులు, ఆటోలు అందుబాటులో ఉంటాయి. ధవళేశ్వరం జగన్నాథుని దర్శనం మోక్షకారకమని భక్తుల విశ్వాసం. ఇన్ని విశేషాలు కలిగిన ఈ పవిత్ర క్షేత్రాన్ని జీవితంలో ఒక్కసారైనా దర్శించి శ్రీ జనార్ధన స్వామి వారి కృపకు పాత్రులవుదాం.